Thế hệ diễn viên người Việt đầu tiên trên đất Pháp

(tạp chí Thế giới điện ảnh tháng 9 – 2009, số dành cho hội viên)

Năm 1909, bà Đặng Thị Nhu (hay Đặng Thị Nho), vợ ba của Đề Thám – thủ lĩnh khởi nghĩa Yên Thế bị quân Pháp bắt giữ cùng đứa con gái nhỏ tên là Hoàng Thị Thế. Bà Đặng Thị Nhu nhảy xuống biển tuẫn tiết trên đường đi đày đến đảo Guyane. Sau khi Đề Thám bị thủ sát vào năm 1913, thực dân Pháp đưa Hoàng Thị Thế (khi đó mới 10 tuổi) sang Pháp nhằm xoa dịu sự phẫn nộ của công luận Pháp.

Năm 1930, “công chúa” Hoàng Thị Thế – theo cách gọi của báo chí Pháp thời đó, đã trở thành nữ diễn viên Việt Nam đầu tiên tham gia vào điện ảnh quốc tế trong bộ phim La Lettre của đạo diễn Louis Mercanton.

Bộ phim La Lettre (nói tiếng Pháp) chính là phiên bản thứ hai sau bộ phim gốc The Letter sản xuất trước đó một năm tại Mỹ. Thật khó để tìm được tư liệu phim La Lettre có sự tham gia của Hoàng Thị Thế nhưng chúng ta có thể hình dung ra vai diễn của bà qua phiên bản đầu tiên The Letter. Vai diễn Li-ti trong phiên bản Mỹ do diễn viên Trung Quốc Tsen Mei thủ diễn, sau đó “công chúa” Hoàng Thị Thế diễn lại vai này trong phiên bản Pháp với trang phục và tạo hình hoàn toàn giống với vai diễn của Tsen Mei.

Ngoài La Lettre, Hoàng Thị Thế còn xuất hiện trong La donna bianca (1930) và Le secret de l’émeraude(1935).

Trong cả ba phim kể trên, bên cạnh Hoàng Thị Thế còn có sự tham gia của nam diễn viên Việt Nam đầu tiên trên đất Pháp với sự nghiệp kéo dài gần 30 năm với khoảng 35 phim – nam diễn viên Kỳ Duyên.

Bộ phim Le drame de Shanghaï (1938) của đạo diễn Georg Wilhelm Pabst được quay tại Sài Gòn với sự xuất hiện của Kỳ Duyên và nhiều diễn viên Việt Nam khác. Trong đó nổi bật nhất là nữ diễn viên Phụng San. Sự nghiệp của Phụng San kéo dài hơn 30 năm tại Pháp với nhiều vai diễn đáng chú ý. Phụng San sinh năm 1915 tại Giáp Bát – Tonkin (Hà Nội ngày nay). Bà mất năm 1989 tại Pháp.

Bắt đầu sự nghiệp bằng những vai diễn nhỏ trong các bộ phim như Samson (1935), Port-Arthur (1936), Yoshiwara (1937)… nhưng đến năm 1943, Phụng San đã xuất hiện trên trang bìa tạp chí Ciné – mondial với lời giới thiệu bộ phim La collection Ménard mà cô đóng vai chính. Đến năm 1962, vai Xuân trong Fort-du-fou, một bộ phim về Đông Dương cũng là vai diễn lớn trong sự nghiệp của Phụng San.

Trong phim La garçonne (1936), Phụng San đóng một vai rất nhỏ nhưng đây là lần đầu tiên “áo dài Việt Nam” xuất hiện trên màn ảnh quốc tế. Trong phim Bonnes à tuer (1954), nam diễn viên Kỳ Duyên cũng mặc áo dài khăn đóng bên cạnh nữ diễn viên Danielle Darrieux.

Như vậy trước 1954, các thế hệ diễn viên Việt Nam đầu tiên tại Pháp gồm có Hoàng Thị Thế, Kỳ Duyên, Phụng San, Phùng Thị Nghiệp, Linh Nam, Tao Ba, Lương Văn Yên, Lê Văn Kim… trong đó Kì Duyên và Phụng San có hoạt động lâu dài nhất với nhiều vai diễn nổi bật.

Sau năm 1954, diễn viên Việt Nam hoạt động tại Pháp được biết đến nhiều nhất tại quê nhà là Thiên Hương. Cô sinh ra tại Campuchia nhưng bố mẹ là người Việt Nam . Cô nổi tiếng hơn cả trên lĩnh vực âm nhạc với nghệ danh Tiny Yong nhưng cô cũng tham gia một số phim như Le Jeu de la vérité,Marco Polo, La Grande farandole, Les Parias de la gloire… Trước năm 1975, cô từng trở về Sài Gòn biểu diễn và thu âm.

Hiện nay, Phạm Linh Đan là nữ diễn viên hoạt động thành công tại Pháp và được biết đến nhiều tại Việt Nam . Cô tham gia phim Chơi Vơi của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên với đầy sự tâm huyết và cống hiến cho điện ảnh quê nhà khi chưa chưa nhận tiền thù lao trước khi bộ phim đạt được lợi nhuận cùng mong muốn trở thành “một phần của điện ảnh Việt Nam”.

Phạm Linh Đan luôn được nhắc đến đầu tiên khi đề cập đến các diễn viên gốc Việt thành công tại Pháp. Nhưng từ những năm 30 của thế kỉ trước, người Việt đã tham gia nhiều bộ phim Pháp. Chắc chắn rằng, tên tuổi và hình ảnh của Phụng San, Kỳ Duyên… sẽ được khán giả quê nhà biết đến nhiều hơn với sự trân trọng nhất.

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments